محمد جعفر بن محمد صادق اللاهيجي ( الملّا محمد جعفر اللاهيجي )

22

شرح رسالة المشاعر ملا صدرا ( فارسى )

اصفهانى تبريزىالاصل است صاحب رسالهء كليد بهشت در معاد و رسائل ديگر متوفاى ( 1080 ه . ق ) كه وى و دو فاضل فلسفه‌دان معاصرش ميرزا رفيعاى نائينى متوفاى ( 1082 ه . ق ) صاحب شرح اصول كافى و آقا حسين خوانسارى محشى شفا و شرح تجريد متوفاى ( 1098 ه . ق ) ، هرسه از شاگردان برگزيدهء حكيم و عارف متأله شهير مير ابو القاسم فندرسكى متوفاى ( 1050 ه . ق ) بودند . ملا رجبعلى نزد شاه عباس ثانى بسيار معزز و محترم بود ، چنان كه پادشاه ، محض تجليل و تكريم به منزل وى مىرفت . بعضى تصور كرده‌اند كه ملا رجبعلى از پيروان و مروجان فلسفهء ملا صدرا و از شاگردان مكتب او بوده و اين امر به كلى اشتباه است ؛ اين حقير عده‌اى از رسائل ملا رجبعلى را ديده و مطالعه كرده است ؛ وى نه تنها از پيروان ملا صدرا نبود بلكه از مخالفان وى بود . در رسائل خود گاهى از ملا صدرا به عنوان « بعض الفضلاء » عقايد و گفته‌هاى او را مخصوصا در باب حركت جوهرى و اتحاد عاقل و معقول رد كرده است . مير داماد و مير فندرسكى قبل از زمان ملا رجبعلى تبريزى و معاصرانش يعنى در نيمهء اول قرن يازدهم هجرى ، بزرگترين حكيم مدرس فلسفه در اصفهان مير محمد باقر داماد است متوفاى ( 1040 - 1041 ه . ق ) و همان مير ابو القاسم فندرسكى - رحمهما الله تعالى - با اين تفاوت كه ميرداماد بيشتر در فلسفهء مشائى و كتب شيخ رئيس و مير فندرسكى بيشتر در فلسفهء اشراق و عرفان تبحر داشتند . رشتهء فلسفه از قرن يازدهم هجرى به بعد به وسيله همين دو استاد بزرگوار در حوزهء علمى اصفهان جارى شده و ميراث حكماى سلف به توسط ايشان به اخلاف رسيده است . ملا صدرا متوفاى ( 1050 ه . ق ) هرچند كه شاگرد رسمى ميرداماد بود ، اما بسيارى از لطايف فلسفه از قبيل حركت جوهرى و اتحاد عاقل و معقول و امثال